Politologia

Astropolityka - (z gr. ástro - słońce; politiká - sprawy dotyczące państwa) wyłaniająca się niedawno w ramach geopolityki, nowa domena wiedzy traktująca o relacjach pośród przestrzenią kosmiczną, techniką i technologią a polityką. W węższym ujęciu oznacza programowanie, lokację zasobów i struktur w przestrzeni kosmicznej w celu osiągnięcia zamierzonych celów polityczno-ekonomicznych. Pojmuje System Nasłoneczniony jak miejscowość rywalizacji i ekspansji. Mottem przewodnim astropolityki jest: “Jaki panuje w przestrzeni kosmicznej, ów kontroluje świat.”

Konstrukcja bazy kosmicznej na Księżycu, oznacza to załogowe loty na Marsa to przed chwilą niektóre z kierunków, w których będzie się odsłaniać ta nauka.

Spis treści

• 1 Historia
  • 1.1 Starożytność
  • 1.2 Renesans
  • 1.3 II Walka Światowa
  • 1.4 Astropolityka w realiach zimnej wojny
  • 1.5 Start XXI wieku
• 2 Obszary o znaczeniu kluczowym na rzecz astropolityki
  • 2.1 Astrostrategia
  • 2.2 Wojskowość
• 3 Współczesne zastosowania
• 4 Przypisy
• 5 Bibliografia
• 6 Linki zewnętrzne

//

Historia

Starożytność

Początki astropolityki sięgają starożytności, gdy to wiadomości na myśl wszelkich zjawisk astronomicznych służyła do utrzymania władzy przez królów powyżej poddanymi. I do tego stopnia choćby zwykłe zaćmienie Słońca było uważane za aspekt boskiej ingerencji w rzeczywistość immanentny, w tym przypadku za gniew bóstw. Egipscy kapłani mając obrobiony na podstawie obserwacji nieba agenda, a podobnie mogąc założyć owe zaćmienia wywierali oddziaływanie na decyzje ziemskiego wcielenia boga Ra, inaczej faraona, a przez to uczestniczyli w zarządzaniu państwem. Jednakowo było w kulturze Majów, dokąd król sam dokonywał rytuałów związanych ze zjawiskami astronomicznymi zgodnie z zaleceniami swoich skrybów. Naokoło 500 r. p.n.e. w astronomii babilońskiej pojawiły się modele matematyczne, które umożliwiały obliczanie - na podstawie opracowanych algorytmów i obok użyciu kilku wyznaczonych parametrów - czasu występowania ważnych zjawisk astronomicznych: nowiu i pełni Księżyca, zaćmień, okresów widoczności planet. To przyczyniło się do powstania niektórych świąt i ich uroczystego obchodzenia przez władców, którzy z w okamgnieniu czasu nadawali im również prestiż polityczne.

Renesans

Relacje wśród kosmosem a techniką miały szczególne słowo w epoce wielkich wyjawić geograficznych. Jej nastanie umożliwiła m.in. lepsza żegluga na morzu. Tę zaś umożliwiło m.in. astrolabium powstałe w wyniku obserwacji nieba i ruchu gwiazd, a rozpowszechnione podziękowanie Arabom. Narzędzie ów, był w szerokim zakresie praktyczny w XV w. Na podstawie znajomości położenia gwiazd wolno było załatwić wielkość geograficzną, a również zmierzyć pora. Statki znając swoje punkt mogły wytyczać szlaki, produkować dokładniejsze mapy odnajdować nowe lądy, a państwa przypuszczać nowe kolonie, ujarzmiać władzę i nadawać kształty politykę międzynarodową. Na rzecz upamiętnienia doniosłych wyjawić w 1813 w herbie Portugalii umieszczono sferyczne astrolabium, alias tzw. sferę armilarną, która widnieje w godle do dziś.

Jeszcze w XVI w. uczeni znający astrologię i astronomię byli stałymi doradcami królów ówczesnej Europy, by wtrącić wielkiego astrologa a co więcej proroka Nostradamusa będącego doradcą na dworze królowej Francji Katarzyny Medycejskiej. XVI –wieczne objawienie, iż to Ląd łącznie z innymi planetami krążą naokoło Słońca a nie przeciwnie spotkało się z ostrą krytyką i potępieniem ze okolica papieża, bowiem godziło to w prestiż nauk Kościoła i jego estyma, i mogło (w przypadku braku reakcji) sprowadzić zredukowanie znaczenia tej instytucji na arenie międzynarodowej, inaczej po prostu zagrozić władzy Kościoła. Na drodze przemian mentalnych, gospodarczych i politycznych zmienił się również kierunek związku polityki z przestrzenią kosmiczną. Nowoczesność w astronomii i astrofizyce odzwierciedlał nowoczesność naukowy.

II Konflikt zbrojny Światowa

Począwszy od 1919 astropolityka stała się domeną państw i organizacji międzynarodowych. W takim przypadku to w ciągu międzynarodowej konferencji w Paryżu postanowiono, że „każde państwo ma pełną i wyłączną niepodległość powyżej przestrzenią powietrzną powyżej swoim teren”. Władcy, generałowie i badacze zaczęli sobie cedować sprawę z siła wykorzystania technologii na początku aeronautycznych, a dalej kosmicznych w celach militarnych. Pozwoliło to na konstrukcję pierwszych rakiet V1, V2 w nazistowskich Niemczech, a na podstawie których to planów, konstruktorzy radzieccy i amerykańscy opierali się obok budowie rakietowych pocisków balistycznych służących do przenoszenia statków kosmicznych (w przypadku USA) i broni (jakże w przypadku ZSRR).

Astropolityka w realiach zimnej wojny

Po II Wojnie Światowej astropolityka na dobre zagościła w strategiach mocarstw światowych. W sytuacji, jak opadła żelazna kurtyna wzrosło do rangi globalnej ranga dostępności informacji o planach i poczynaniach przeciwnika. Iżby zaprojektować, czy też choćby zdystansować działania wrogiego obozu należało być wyposażonym informacje o położeniu i rozmieszczeniu baz wojskowych, a też o ruchach wojski innymi słowy manewrach – w szczególności w pobliżu granicach. Jak iż najlepiej jest przypatrywać się z góry, głowy przywódców państw zwróciły się w stronę tego co powyżej głowami. Nie było mowy o naruszeniu przestrzeni powietrznej, która mogła wywołać internacjonalny recesja. W następstwie tego podobnie zaczęto mieć na myśli o wykorzystaniu przestrzeni kosmicznej do celów obserwacyjnych. W 1957 roku Relacja Sowiecki wystrzelił pierwszego sztucznego satelitę, a tym samym objął postępowanie na arenie międzynarodowej i udowodnił przewaga technologii swojej ponad technologią amerykańską. Dziewiczy trafienie w historii okazało się, iż rakiety są zdolne otoczyć swym zasięgiem skończony Ziemia. Zapoczątkowało to zawody wyścigowe zbrojeń i badania powyżej rakietami zdolnymi przesyłać w przestrzeni kosmicznej uzbrojenie nuklearną ICBM. Uniwersum stał się obiektem rywalizacji, bo który umieściłby uzbrojenie jądrową na orbicie okołoziemskiej, ów uzyskałby główny zbrojownia wojenny lokaj do wywierania wpływu na międzynarodową politykę. Z obawy nim tą radziecką dominacją, ONZ powołało w 1959 Komitet do Spraw Pokojowego Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej. Miała kobieta sformułować definicję granicę, na której kończy się suwerenna wojsko państwa i scharakteryzować sytuacja korzystania z zasobów w przestrzeni kosmicznej w strategia przyjazny. Do dziś choć trwają liczny na zagadnienie określenia granicy zewnętrznej przestrzeni powietrznej i wewnętrznej przestrzeni kosmicznej, jako że, wątpliwości państw położonych na równiku budzą m.in. satelity geostacjonarne, które de facto znajdują się ponad tymi krajami. 180 stacji geostacjonarnych stwarza przeszkoda z jednej okolica monopolizacji kosmosu, przez właścicieli stacji, z drugiej zaś równoprawnego dostępu wszystkich państw do korzystania z orbity geostacjonarnej.

Istotnym dokumentem, w dużej mierze determinującym dalsze prace w sferze eksploracji kosmosu i progresja stosunków międzynarodowych, był praca pisemna Narodów Zjednoczonych z 1967 zakładający, że każdy ma równe kanon do wykorzystania przestrzeni pozaatmosferycznej i jej badania; zakazywała co więcej jego zawłaszczania i wykorzystywania w celach militarnych. Na pewno był to ważny działanie na drodze do uporządkowania spraw związanych z kosmosem. Na nieszczęście żadnym sposobem się on puder do ówczesnej sytuacji politycznej. Tylko 3 lata wprzódy marynarka wojenna USA uruchomiła dziewiczy architektura nawigacji satelitarnej TRANSIT, a natychmiast wobec finisz lat 60. ZSRR odpowiedział swoim systemem o nazwie CYKADA. Zimna konflikt zbrojny ondulacja na włości, a spór obozów zaostrzała działalność polityczna obronna USA, polegająca na budowie systemu obrony nuklearnej, popularnie nazywana Wojnami Gwiezdnymi zakładającą, m.in. budowę wydział laserowych umieszczonych na orbitach zdolnych do unieszkodliwienia rakiet. Model ów przyczynił się atoli do powstania koncepcji tzw. triady nuklearnej, alias uzyskania potencjał wystrzelenia broni jądrowej i jej przenoszenia: w powietrzu (za pomocą samolotów, rakiet); na morzu (na skroś łodzie podwodne); na lądzie (w poprzek mobilne wyrzutnie rakiet i stacjonarne bazy). Poważanie finansowe (absencja osiągnięć blisko ogromnych nakładach) a również niemożliwość radzieckiej myśli technologicznej ani do nadrobienia dzielącego od amerykanów dystansu w dziedzinie techniki satelitarnej ani do dalszego wyścigu zbrojeń przyczyniły się do upadku bloku radzieckiego i żelaznej kurtyny.

Start XXI wieku

W wyniku ocieplenia stosunków na arenie światowej, państwa u progu XX w. postawiły na kooperację. Gwarantem wzajemnego zaufania i współdziałania, również w zakresie astropolityki stał się Sztokholmski Internacjonalny Instytut Badań ponad Pokojem SIPRI, do którego kraje wysyłające satelity, są zobligowane kopsnąć liczbę a los umieszczanych na orbicie satelitów. Natychmiast astropolityka ma zakres czysto przyjazny, wiąże problematyka międzynarodowej współpracy (europejski algorytm Galileo,) jakże również pokojowego wykorzystania przestrzeni kosmicznej, czego przykładem jest wypuszczenie w 2000 r. międzynarodowej stacji kosmicznej celem utworzenia bazy do badań i przyszłych lotów na Księżyc.

Obszary o znaczeniu kluczowym na rzecz astropolityki

Ten, który uzyska przewagę w technologii i wdrażaniu jej, ów dysponuje poniekąd nieograniczonym wpływem na dzieje świata. W metoda zauważalny i wydajny będzie mógł sterować gospodarką i światowym przemysłem, w których co chwila większe istotność ma bilateralny wymiana handlowa i międzynarodowa kooperacja. Monopol w dziedzinie technologii satelitarnych równa się kontroli powyżej aspektami życia społecznego i działalnością człowieka, a to zaś równa się monopolowi na wspólnym globalnym rynku.

Astrostrategia

Kluczem do strategicznych powiązań państwa z różnorodnością obszarów kosmicznych jest technika transportu, rozumiana w szczególności jak ruchliwość wojsk, osób i obiektów. Pod warunkiem państwo nie być może fizycznie sprawdzać strategicznego obszaru, musi definitywnie dążyć do wypierania innych państw i ograniczania ich roli. Zważywszy, iż mnóstwo bogactw przysługuje temu, jaki potrafi sprawdzać okręg i teren w przestrzeni. Każde państwo mogące przeważać powyżej przestrzenią, wywierałoby astronomiczny oddziaływanie na wszystkie pozostałe. W następstwie tego tak bardzo istotne są długofalowe przedsięwzięcia, plany i działania instytucji państw zaś innych podmiotów w sferze umieszczenia zasobów i organizacji przestrzeni kosmicznej, czym zajmuje się tzw. astrostrategia. Nastawiona jest kobieta na eksploatacja Księżyca zaś innych ciał niebieskich w celach gospodarczych, politycznych, militarnych, blisko użyciu najnowocześniejszych technologii m.in. satelitarnych.

Bazując na podziale Ziemi na regiony geostrategiczne podług Mackindera, astrostrategia rozdzieliła przestrzeń na wyraźne obszary o unikalnym strategicznym charakterze ważkich w rozważaniach o astropolityce. Do takich należą:

• Ziemia - jak data zawierający teren materialny Ziemi z jej atmosferą; miejscowość rozpoczęcia operacji, komunikacji, rozpoznania, produkcji sprzętu technicznego/nawigacyjnego;

• Przestrzeń ziemska - rozumianą jak przestrzeń wśród powierzchnią Ziemi a najniższą możliwą orbitą a orbitą geostacjonarną; teren umieszczenia satelitów wojskowych i komunikacyjnych w celach rozpoznawczych, nawigacyjnych i przenoszenia uzbrojenia; również region lotu pocisków międzykontynentalnych (ICBM);

• Księżyc – jak cel o niezmiernie strategicznym charakterze, albowiem wybudowanie tu stacji kosmicznej będzie miało doniosłe, światowe ranga i wzmocni mir państwa, któremu to się uda.

Choć w tej chwili ekstrakcja surowców na Księżycu wymaga wielkich inwestycji i nakładów, w przyszłości chyba stanie się to opłacalne i doprowadzi do eksploatacji satelity w ramach bazy surowcowe. Słaba władza grawitacji, do pokonania której nie będzie wymagana do tego stopnia duża nerw jakim sposobem w przypadku Ziemi, umożliwi małym kosztem wystrzelenie z jednej okolica statku kosmicznego, a z drugiej okolica odpalenia pocisku. Satelita stanie się stąd idealną bazą do przyszłych badań i eksploracji kosmosu (w tym Marsa),ale też celem strategicznym w sensie wojskowym.

• Przestrzeń kosmiczna – okręg pośród orbitami geostacjonarnymi, a orbitą księżycową; w tej przestrzeni umiejscowiony jest Satelita, w jaki sposób również punkty Lagrange’a; Wielkie ważność (również militarne) będzie miała konstrukcja obserwatoriów, to znaczy to na orbitach okołoziemskich, innymi słowy to na Księżycu, a to ze względu na absencja atmosfery, która w przypadku ziemskich teleskopów zakłóca obserwację i wszelkie pomiary.

• Przestrzeń słoneczna – teren będący polem grawitacyjnym Słońca; zacięcie do ekspansji tego rejonu jest wystarczająco zawężona, choć zasoby jego są ogromne, nie wyłącza to choć w przyszłości siła kolonizacji i eksploatacji innych planet w układzie słonecznym, jakim sposobem również ich księżyców i asteroid;

Wojskowość

Wiek XXI to okres astropolityki. Światowe mocarstwa dążą do rozwoju technologii militarnych i satelitarnych, ażeby zdobyć przewagę aktualnie nie w powietrzu, jednakowoż w przestrzeni kosmicznej. W tej dziedzinie przodują Stany zjednoczone ameryki północnej Zjednoczone, które zapewniły sobie dominację informacyjną m.in. na skroś swój architektura nawigacji satelitarnej GPS. Udostępniając go w 1993 roku społeczności międzynarodowej przyczyniły się do jego uniwersalizacji a dodatkowo monopolizacji.

Pierwszą zasadą doktryny USA jest okazja zablokowania używania GPS w dowolnym momencie i obszarze przez intensywne kryzys odpowiednich częstotliwości. Używane przez siła są do tego stopnia dobrane, by nie podlegały zakłócaniu w poprzek planowo wprowadzone błędy w sygnałach, znane jak SA (Selective Availability) i AS (Anti-Spoofing). Włączenie SA zmniejsza staranność odbiorników cywilnych do 100 metrów (156 m na rzecz pomiarów przestrzennych). Od maja 2000 r. SA jest wyłączone na pora niewyraźny, a ponowne włączenie ma być ogłoszone 24 godziny wprzódy. Anti-spoofing jest włączany bez ostrzeżenia. Sposobność usunięcia wpływu SA i anti-spoofingu jest udostępniana dopiero co autoryzowanym użytkownikom), podziękowanie dekodowaniu ich za pomocą modułów kryptograficznych. A tymi dysponuje tylko USA. Każdy eksploatator ewentualnie rada użytkowników otrzymuje określony trop deszyfrujący. Wojsko USA być może w każdej chwili przerobić ów trop, wyznaczyć dziewiczy modus szyfrowania sygnału a tym samym udaremnić jego użytkownikom odbieranie precyzyjnego sygnału. Przed chwilą 32 kraje (w tym 17 państw NATO) zostały uprawnione do odbioru precyzyjnego sygnału pozycjonującego (PPS). Inne podmioty nie mają dyspozycja używania wojskowych odbiorników GPS.

Konsekwencją systemu narzuconego przez USA jest możność natychmiastowego unieruchomienia systemów uzbrojenia wyposażonych w odbiorniki GPS, należące do państw europejskich uczestniczących w konflikcie zbrojnym. Pozwala to na wywieranie presji i reglamentacja swobody Europy w podejmowaniu interwencji wojskowej. Następuje całkowite nałóg Europy od systemu GPS, absencja kontroli ponad jego składnikami; tworzy się fatyczny monopol USA w dziedzinie produkcji odbiorników wojskowych, a tym samym to one stymulują progres technologii, w charakterze iż stanowią znaczny frakcja w światowym rynku odbiorników. Ruszczyzna platforma nawigacji GLONASS, kto pełną talent operacyjną uzyska do końca 2009 roku, ze względu na problemy finansowe i absencja jego stałej modernizacji, a też okoliczność że na ilość przytomny obejmuje on swym zasięgiem jeno obręb Federacji Rosyjskiej nie stanowi na doba współczesny konkurencji na rzecz GPS.

Alternatywą poniżej systemu amerykańskiego jest zapoczątkowany w 1994 algorytm europejskiego systemu nawigacji satelitarnej Galileo. Jest on pierwszym krokiem w dążeniu do zapewnienia Europie kontroli ponad technologiami satelitarnymi i informacyjnymi. Podziękowanie niemu, możliwe będzie ustalenie pozycji dowolnego obiektu, poruszającego się czyli statycznego, z dokładnością do nie metrów, jednakże centymetrów. Platforma Galileo w charakterze wzorzec Unii Europejskiej pomoże uniezależnić się od USA a co więcej spowoduje zaostrzenie rywalizacji konkurencji w badaniach powyżej systemami nawigacyjnymi. Z drugiej okolica zakłada w szerokim zakresie zakrojoną współpracę z krajami trzeciego świata (i ewentualne rozpowszechnienie systemu na terenie Afryki, sprzedaż odbiorników) zaś utrzymywanie kontaktów ze wszystkimi organami administracji państwowej.Już współcześnie USA widząc konkurencję ze okolica Galileo pracuje we współpracy (na zasadzie lepsza współdziałanie aniżeli panowanie UE) z Europą powyżej wdrożeniem systemu GNSS.

Współczesne zastosowania

Praktycznym eksploatacja astropolityki odbywa się w dziedzinie technologii nawigacji satelitarnej. Mając zapewnioną kontrolę powyżej nimi, uzyskuje się dojazd do informacji (zasób wiedzy na idea, np. na boku składowanych odpadów nuklearnych, to znaczy zanieczyszczania światowych zasobów wodnych przez inne państwa), które należycie przetworzone (ogłoszone na arena międzynarodowym) mogą posłużyć do prowadzenia nacisków na inne państwa (wywieranie presji na ustanie szkodliwych pragmatyk). Eksperyment litosfery pozwoli danemu państwu na uzyskanie dostępu do bogatych złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, co z kolei przełoży się na energetyczne uniezależnienie się od dostaw tych surowców, to znaczy wprost uzależni inne kraje.

Systemy nawigacji satelitarnej stwarzają w tym momencie ogromne dyspozycja w badaniu zarówno środowiska i ekosystemu Ziemi, jakże i Ziemi, jak obiektu w kosmosie. Przyczynia się to do rozwoju i zacieśnienia współpracy wśród społecznościami naukowymi, operatorami, konsorcjami, firmami. Mając kontrolę powyżej systemami nawigacji uzyskuje się dodatkowo kontrolę powyżej poszczególnymi gałęziami gospodarki, nauki i przemysłu. Do tego stopnia tedy, przykładami są szerokie zastosowania w:

1. oceanografii - pomiary poziomu morza, przypływów i odpływów, składu chemicznego wód, próba roślinności morskiej;
2. meteorologii – doskonalsze modele pogodowe i prognozy pozwolą zaplanować nastanie huraganów, tajfunów i adekwatnie żwawo opuszczać ludność;
3. ekologii - inwigilacja dryfu biegunów, monitorowanie: zmian klimatu, linii brzegowych przyczyni się do lepszego poznania procesów i mechanizmów rządzących planetą; odkrycia w tej dziedzinie będą sprzyjały rodzącemu się ekoprzemysłowowi – na podstawie pomiarów i obserwacji będzie jest dozwolone efektywniej wyzyskiwać elektrownie wiatrowe, czyli słoneczne, a podobnie lepiej przeznaczać ich przyszłą lokalizację; działania zmierzające do wykrywania zanieczyszczeń i ich sprawców zwielokrotnią ochota międzynarodowych koncernów tematem ochrony środowiska;
4. zarządzanie zasobami naturalnymi – chodzi tu m.in. o:
   • leśnictwo - desygnacja dokładnych granic parków narodowych, gwarancja i monitoring obszarów chronionych, pomiary powierzchni lasów, alarmowanie o nielegalnym wypalaniu, karczowaniu, wyrębie,;
   • rolnictwo - sumienny wymiar użytków rolnych, a co za tym idzie lepsze eksploatacja środków unijnych na subsydium upraw; przypisanie tras maszyn rolniczych z pomocą sygnałów z satelitów;
   • hydrologię - ogląd zmian ujść rzek, oznacza to brzegów lądów (nagromadzenie) przyczyni się planowania przestrzennego w nadmorskich miastach w celu wykorzystania dodatkowych przestrzeni choćby w celach turystycznych;
   • geologię - należycie czułe nadajniki satelitarne potrafią zoczyć i oszacować rozmiar złóż surowców naturalnych, co więcej tych znajdujących się głęboko przy ziemią, jakże i wobec morskim dnem; otwierają tym samym drogę do tanich poszukiwań i eksploatacji bogactw mineralnych; zbadanie tektoniki skaza moczanowa oceanów pozwoli stosownie żwawo założyć trzęsienia ziemi;
5. astronomii i kosmologii - monitoring aktywności słonecznej (mającej oddziaływanie na kategoria przekazywanych sygnałów), pracowity rozmiar ruchu obrotowego Ziemi, wiedza orientacji Ziemi w przestrzeni kosmicznej, mają wielkie prestiż w udoskonalaniu systemów nawigacyjnych;
6. nawigacji - precyzyjne określanie: orbit satelitów, położenia innych obiektów ruchomych, np. samolotów, ciężarówek, statków towarowych poprawi organizację w dziedzinie logistyki i spedycji, a tym samym spotęguje istotność i umożliwi obstawa i regulację w dziedzinie transportu międzynarodowego;
7. geodezji i kartografii – zaowocuje to dokładniejszymi mapami, szybszymi i precyzyjniejszymi pomiarami, analizami a ostatecznie przyśpieszy tok budowy dróg, linii kolejowych, budynków, pozwoli na lepsze przestrzenne rozplanowanie na danych obszarach;
8. telekomunikacji i zarządzaniu – umożliwią większą prędkość transmisji danych o zasięgu globalnym, lepszą klasa połączeń, określanie pozycji użytkownika/abonenta, przesyłanie krótkich depesz; przyczyni się to, do lepszego zarządzania: środkami komunikacji, użyteczności (zarządzanie) publicznej, w ratownictwie; takie projekty wdrażają nuże firmy: Alcatel - architektura EUTELTRACS, a Motorola - platforma IRYDIUM;

Przypisy

1. ↑ S. Otok, Przestrzeń powietrzna, kosmiczna i rozkład grzeczny nieba, w:Geografia polityczna: geopolityka - państwo – ekopolityka, Gród nad Wisłą 1996, str. 98.
2. ↑ S. Otok, Przestrzeń powietrzna, kosmiczna i rozbicie taktowny nieba, w:Geografia polityczna: geopolityka - państwo – ekopolityka, Gród nad Wisłą 1996, str. 97.
3. ↑ J. Sawicz, Ewolucja “wojen gwiezdnych”, w: Polska Zbrojna, 2003, nr 14, str. 29.
4. ↑ Mechet Charles-Henri, Poirier Jean-Paul, Husson Jean-Claude, Znaczenie systemu Galileo na rzecz suwerenności Europy, w: System nawigacyjny Galileo – aspekty strategiczne, naukowe i techniczne, Gród nad Wisłą 2006, str. 99.
5. ↑ Mechet Charles-Henri, Poirier Jean-Paul, Husson Jean-Claude, Bezpieczeństwo systemu Galileo - prowokacja i faktor jednoczący Europę, w: System nawigacyjny Galileo – aspekty strategiczne, naukowe i techniczne, Syreni gród 2006, str. 100.
6. ↑ A. Felski,J. Urbański, ‘Satelitarne systemy łączności i nawigacji użytkowników lądowych, w: Satelitarne systemy nawigacji i bezpieczeństwa żeglugi, Gdynia 1997, str 168-174.

Bibliografia

• Mechet Charles-Henri, Poirier Jean-Paul, Husson Jean-Claude, System nawigacyjny Galileo – aspekty strategiczne, naukowe i techniczne, tłum. Michał Klebanowski, Syreni gród, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 2006, ISBN: 83-206-1601-08.
• Otok, Stanisław, Geografia polityczna : geopolityka - państwo – ekopolityka, Gród nad Wisłą, Periodyk Naukowe PWN, 1996, ISBN: 83-01-12055-X.
• Filipek Paweł, Brygida Kuźniak, Prawo międzynarodowe publiczne : testy, kazusy, tablice, Wyd. 3, Gród nad Wisłą, C. H. Beck, 2000, ISBN: 83-7387-204-3.
• Fraser MacDonald, Anti-Astropolitik: Outer space and the orbit of geography, Progress in Human Geography, Vol. 31, No. 5, str. 592-615.
• Felski Andrzej, Urbański Józef, Satelitarne systemy nawigacji i bezpieczeństwa żeglugi, Gdynia, Akademia Marynarki Wojennej, 1997, ISBN: 83-87280-12-7.
• Jacek Sawicz, Ewolucja “wojen gwiezdnych”, Polska Zbrojna, 2003, nr 14, str. 29.

Linki zewnętrzne

The Military Use of Space: A Diagnostic Assessment & On the Edge of Earth: The Future of American Space Power & Astropolitik: Classical Geopolitics in the Space Age & Space Weapons, Earth Wars & ów Propositions Regarding Spacepower

Anti-Astropolitik: Outer space and the orbit of geography

Oficjalna pagina Progress in Human Geography

Zobacz również: żegluga satelitarna, GPS, GLONASS, Galileo, Ronald Reagan, Zimna konflikt zbrojny, Gwiezdne wojny, Geopolityka.